DROMEN EN HERINNERINGEN
De schilderijen van Jeff Dillon vermengen werkelijkheid met magie.
Grand Magazine
10 mei 2015
Door Barbara Aggerholm
ALS TIENER sproeide kunstenaar Jeff Dillon een nevel van water door zijn kamer en deed hij snel de deur dicht. Zijn slaapkamer stond vol met minstens 100 planten, zoveel groen dat het wel een tropisch regenwoud leek. “Ik kweekte maïs in mijn slaapkamer,” zegt Dillon, een rustige maar energieke man. “Ik had klimplanten die ik aan het plafond vastniette.” Zijn bureau gebruikte hij niet voor huiswerk, maar om planten te verpotten. In aquaria zaten vissen en watersalamanders. De grasparkiet van zijn zus vloog graag door de kamer. De jungle water geven was een flinke klus, en sproeien hielp.
Tegenwoordig heeft Dillon 40 planten in zijn appartement in Kitchener, gelegen aan een weg die wordt omzoomd door boerenvelden en bossen.
Een pas schoongemaakt aquarium met koikarpers schittert in de woonkamer. Tientallen ingelijste geperste boombladeren – een project uit zijn horticultuuropleiding – bedekken de muur die naar boven leidt, naar een slaapkamer met grote ramen. Kruidenrekjes met Golden-vloeibare acrylverf, zijn favoriet vanwege de intensiteit ervan, hangen aan de muur naast zijn schildersezel.
Hier schildert de 39-jarige Dillon zijn liefde voor het buitenleven, weelderig groen, levendige kleuren, reizen en avontuur. Sommigen zien Emily Carr of de Group of Seven terug in zijn landschappen, waarin “de natuur het overneemt”. Bewonderaars houden van de energie van zijn luchten, het licht dat uit de ramen van zijn stadsgezichten straalt en door de bomen van zijn landschappen valt.
Ze vinden het vooral prettig dat ze zichzelf in een schilderij kunnen plaatsen, of dat nu op de veranda van een hut is tijdens een onweersbui met bliksem, of in de straat van een Europese stad met rode, groene en gele gevels.
“Het is alsof je door een raam kijkt,” zegt Catherine Malvern, bibliotheekmanager en directeur van de Waterloo Region Law Association. Dillons werk is tentoongesteld in de bibliotheken van het voormalige gerechtsgebouw aan Weber Street en het nieuwe gerechtsgebouw van Waterloo Region in Kitchener. Bezoekers van haar kantoor maken opmerkingen over het stralende stadsgezicht dat Malvern van de kunstenaar kocht. “Mensen zeggen altijd: ‘dat lijkt wel Zwitserland’ … of: ‘ik denk dat ik daar in Amsterdam ben geweest,’” zegt ze.
“Zijn werk is zo uniek en levendig. … Het brengt je naar die plek.” Dillons kunst is nauwgezet geschilderd en wordt onderbroken door krachtige kleurwervelingen. De penseel die hij het vaakst gebruikt is klein, ongeveer zo groot als een pen. Daarmee bouwt hij vormen op en brengt hij schaduw aan. Een grotere kwast gebruikt hij voor de weidse luchten. Hij begint met een zwarte omlijning. Meer dan door andere kunstenaars wordt Dillon naar eigen zeggen beïnvloed door zijn ervaringen als kind in een gezin dat vaak verhuisde. Dat voedde zijn liefde voor reizen en talen (na een recente reis naar Italië met zijn vriendin leert hij Italiaans). Vooral Europa spreekt hem aan; daar was hij “verbluft” door de kleuren.
Ongeveer vier jaar geleden reisde hij door Engeland, Wales, Schotland en Ierland, waar de familie van zijn vader vandaan kwam. “Europa en het gebruik van krachtige kleuren en stijl in de architectuur hebben grote invloed op mij,” schrijft Dillon in zijn kunstenaarsnotities.
“Ik haal inspiratie uit zowel de stad als het platteland en geef daar mijn eigen stijl aan, waarbij ik kleuren versterk met illustratieve flair.” Hij wordt beïnvloed door zijn avonturen als energieke jongen die de aanleg van een bijna twee meter diep ondergronds fort organiseerde, compleet met een met balken verstevigd dak dat het gewicht van iemand die erop stond kon dragen. Zijn voorliefde voor de tropische planten die in zijn slaapkamer boven zijn hoofd groeiden, vertaalde zich later in een diploma als horticultuurtechnicus.
Dillon, die samen met zijn moeder, Pamela Dillon, een winkel en bedrijf voor landschapsmaterialen en steenfineer bezit, bevindt zich in een vruchtbare periode van zijn kunstenaarschap. Hij heeft zich voorgenomen om in vijf jaar tijd 100 schilderijen te voltooien. Dat is deels een reactie op een verzoek van zijn zeer geliefde vader, Jim Dillon, voordat die in 2010 aan hersenkanker overleed. “Ik zag hem elke dag en nam hem elke week mee op uitstapjes,” zegt hij. “Hij zei dat ik moest schilderen.”
“Ik had wat geëxperimenteerd, maar om er iets substantieels van te maken in plaats van een kleine hobby; dat was voor mij het overlijden van mijn vader. Daardoor ontstond een leegte die moest worden opgevuld.” Maar het is ook een doel dat hem stimuleert en hem iets geeft om naar uit te kijken. “Ik ben doelgericht. Het houdt me op koers. Anders neemt het leven het over en geeft het je redenen om het niet te doen,” zegt hij terwijl hij naar het schilderij op de ezel in zijn slaapkamer kijkt.
Het is nummer 71, een uitzicht vanaf een dak over een stadsgezicht van Parijs. “Tot nu toe vind ik deze mooi,” zegt hij. “De volgende fase is diepte, schaduw en textuur. Het is het laatste wat ik zie voordat ik naar bed ga en het eerste wat ik doe als ik opsta. Nu,” zegt hij, “probeer ik gezin, werk en relaties in balans te houden terwijl ik hieraan werk. Ik schilder omdat ik ervan houd.” Het gezin van Dillon verhuisde 13 keer voordat hij 13 jaar oud was. Zijn vader, die in de detailhandel en distributie werkte, werkte voor verschillende bedrijven die hem, zijn vrouw en hun drie kinderen naar Winnipeg, Edmonton en andere Canadese steden brachten. “Ik groeide op met spelen in de graansilo’s en velden” aan de rand van Winnipeg, en met kijken naar de treinen die een uur lang voorbijreden, zegt Dillon, die in Kitchener werd geboren.
Door zo vaak te verhuizen werd hij flexibel. “Ik denk dat het je een grote openheid geeft en het vermogen om met iedereen te praten,” zegt hij. Je leert ook met minder te leven, omdat je niet veel verzamelt. Daardoor “ben ik netjes en georganiseerd”. Dat zijn eigenschappen die in zijn kunst en zijn huis zichtbaar zijn, zelfs in zijn studio. Tijdens zijn jeugd was hij een waaghals en “extreem ongevalgevoelig”, zegt hij lachend. In het voorjaar liep hij over een kunstmatig bevroren meer, alleen om het ijs te horen kraken. Hij reed als een duivel op zijn crossmotor. In het ondergrondse fort dat hij met vrienden bouwde (voordat het werd afgebroken), konden vijf kinderen. Ooit liep hij, gezien door zijn moeder die haar adem inhield, over de nok van een huis in aanbouw. “Ik kreeg problemen toen ik beneden kwam,” zegt hij.
“Ik was nooit binnen als ik het kon vermijden … Ik heb een zeer levendige herinnering aan het lopen door de graanvelden met mijn handen uitgestrekt, terwijl ik de textuur voelde. Ik was heel tactiel ingesteld. Ik herinner me dat ik naar de luchten keek en urenlang de wolken observeerde.” “We noemden hem vroeger ‘weerman’,” zegt zijn moeder Pamela, een schrijfster. Hij stond ook bekend als “avonturenjongen”. “Zelfs als er een tornado was, stond hij buiten op de veranda en moesten we hem naar binnen roepen,” zegt ze.
Op school was hij niet bijzonder goed in het onthouden van feiten, en het hielp niet dat hij zo vaak van school wisselde. Aan de andere kant waren zijn ruimtelijke vaardigheden uitstekend. “Ik kan door gebouwen lopen en me herinneren waar dingen stonden en welke kleding mensen droegen. Ik kan van buitenaf inschatten hoe een ruimte in een gebouw is ingedeeld.” Rond zijn elfde begon hij te tekenen; eerst experimenteerde hij met illustraties voor het boek ‘Treasure Island’. In de klas zat hij veel te krabbelen. Dillons ouders schreven hem als tiener in voor een kunstcursus, waarin hij zich toelegde op stillevens. Hij begon te schilderen en ontwikkelde kenmerken die zijn landschappen als volwassene zouden typeren: zwarte lijnen die afbeeldingen omlijnen en beweging benadrukken, met daaroverheen aangebrachte kleurvlakken.
“Ik vond het leuk om naar de werkelijkheid te tekenen. Ik wilde alleen niet dat het er als de werkelijkheid uitzag,” zegt hij. “Ik maak het meestal abstracter.” Hij probeerde ambulancewerk als coöpleerling op de middelbare school en studeerde een jaar rechten en beveiliging aan Conestoga College, maar besloot dat die banen niets voor hem waren. In 1994 ging hij naar Niagara College om horticultuur en landschapsontwerp te studeren. Hoewel de technische kant van zijn studie voor hem “een beetje van de magie uit de natuur wegnam”, merkte hij dat zijn opleiding zijn kunst ten goede kwam.
“Net zoals een anatomiecursus nuttig is voor een kunstenaar die graag de menselijke vorm tekent, hielp het bestuderen van horticultuur mij om de biologie van planten, groeipatronen en de omstandigheden waaronder planten niet alleen overleven maar ook gedijen, te begrijpen,” schrijft hij op zijn website. Zijn achtergrond kwam goed van pas toen zijn vader en moeder hun in Waterloo gevestigde bedrijf in kantoorartikelen, computerbenodigdheden en meubels verkochten en een hoveniersbedrijf kochten, dat in Waterloo Stone Landscapes Inc. werd. Dillon werkte al vanaf zijn dertiende met zijn vader. Als volwassene had hij binnen het bedrijf in kantoorartikelen carrière gemaakt tot directeur verkoop en marketing.
“Er was respect tussen vader en zoon en we waren vrienden,” zegt hij. Niet lang nadat ze het bedrijf Stone Landscapes hadden overgenomen, werd zijn vader ziek. Rond dezelfde tijd maakte Dillon een scheiding door. Hij en zijn ex-vrouw hebben twee kinderen. Na de dood van zijn vader en zijn reis naar Europa begon Dillon serieus te schilderen. “Ik was alleen. Ik bleef drie of vier uur schilderen,” zegt hij. “In één week schilderde ik, naast mijn werk, 40 uur. Ik schilderde tot diep in de nacht” en in het weekend. “Het leven is druk, maar zodra je daar bent, kun je jezelf verliezen. Tijd doet er dan helemaal niet toe.”
Dat gevoel wordt versterkt wanneer hij schildert en luistert naar de meeslepende, stilistische muziek van de Noorse componist Thomas Bergersen, uitgevoerd door ‘Two Steps from Hell’. “Het is alsof je creatief dagdroomt,” zegt Dillon. “Aan het einde van het schilderij beleef je de droom steeds opnieuw. Ik herinnerde me waar ik aan dacht. Een paar keer leek het alsof het schilderij tot leven kwam. Je zit zo volledig in het schilderij.”
Levendige schilderijen aan de muren van een kelderkamer laten lijnwerk en kleuren zien die hitte en schaduw verbeelden. Wanneer kijkers dicht bij de schilderijen komen, zien ze opmerkelijke details. Na de dood van zijn vader schilderde Dillon “om aan alles te ontsnappen. Het kon me niet schelen of mensen het mooi vonden.” Een collega-kunstenaar moedigde hem aan ze te gaan verkopen, en hij besloot dat hij foto’s van de kunst kon maken en de schilderijen kon loslaten. “Het beeld is een herinnering aan waar ik aan dacht.” Hij heeft schilderijen opgehangen in het gerechtsgebouw en in bedrijfspanden. Hij heeft ongeveer 47 werken verkocht en is begonnen met het aanbieden van prints. Hij zou graag genoeg schilderijen voltooien voor een nieuwe tentoonstelling.
Nu het drukke seizoen nadert, neemt Dillons bedrijf, dat in de zomer 30 mensen in dienst heeft, veel van zijn tijd en aandacht in beslag. Maar hij krijgt nieuwe energie wanneer mensen hem vertellen welke band ze met zijn werk hebben. “Iedereen vertelt me een verhaal.” Gord McSevney kan zichzelf voorstellen in het midden van een door Dillon geschilderde storm. De advocaat uit Cambridge, die zelf ook schildert, besloot ter plekke een schilderij te kopen nadat hij Dillons werk in de juridische bibliotheek had gezien.
“Het schilderij dat ik heb, stelt een storm voor en ik kon mezelf zo voorstellen dat ik op de veranda van dat kleine hutje zat, midden in de storm, en me verwonderde over Moeder Natuur,” zegt McSevney. “Als kinderen deden we dat vroeger ook: op de veranda zitten en wachten tot de bliksem insloeg. Dat gevoel dat ik bij die stormen had … dat kreeg ik door zijn schilderij.” De advocaat uit Cambridge, Todd Christensen, werd getroffen door een strandscène die hem herinnerde aan de jaren waarin hij met zijn vrouw en kinderen aan Ohope Beach in Nieuw-Zeeland woonde. “We woonden midden op een twaalf kilometer lang wit zandstrand, met een rokende mariene vulkaan aan de horizon,” zegt hij.
De advocaat uit Cambridge gaf Dillon opdracht een vergelijkbaar tafereel te schilderen, maar met herkenningspunten die deden denken aan het uitzicht vanuit hun voormalige strandhuis. Hij gaf het aan zijn vrouw, die het aan de muur hing op een plek waar de zon erop valt. Hij kocht ook het schilderij dat hij aanvankelijk had bewonderd en schonk het aan een inzamelingsactie. “Ik zou zijn stijl omschrijven als abstract realisme,” zegt Christensen. Van dichtbij bekeken lijkt zijn schilderij abstract, maar “als je een stap achteruit doet en het van enige afstand bekijkt, ziet het er zeer realistisch uit, maar met een laag kleur eroverheen.” Er was geen natuurlijk licht in de kelder van de bibliotheek in het oude gerechtsgebouw. Maar toen Dillons schilderijen aan de muur hingen, was de ruimte getransformeerd, zegt Malvern. “Het was alsof daar beneden ramen waren.”
Link naar het originele artikel: https://www.pressreader.com/canada/grand-magazine/20150510/283261686404097
